"Periskal: Samenspel via elektronische kaart"

Het evolueert in een dynamische richting. De interactie tussen schip en wal krijgt vorm, maar het zit allemaal nog in de beginfase', zegt Marc Persoons, zaakvoerder van Periskal in Wuustwezel, over de ontwikkeling van elektronische navigatie- en volgsystemen voor Rijn- en binnenvaartschepen. Er draaien in heel Europa van Periskal zo'n 3600 Tresco Inland Ecdis Viewers, waarvan 300 met gekoppelde AIS.

Tresco Inland Ecdis Viewer in het kort
Via GPS wordt de positie van het schip op de kaart weergegeven. Dit kan ‘koers boven' en identiek aan de weergave van het radarbeeld. De kaart schuift als het ware onder het schip door. Actuele dieptes van vaarwegen kunnen aan de hand van pegels worden getoond in de kaart. Die waterstanden kan men handmatig ingegeven of automatisch ophalen. Berichten aan de scheepvaart en hydro-meteo informatie kunnen tevens worden getoond in de kaart. Borden langs de vaarweg komen automatisch in beeld en namen van bruggen en sluizen worden steeds gepresenteerd in de goede oriëntatie. Verschillende opties zijn beschikbaar zoals AIS interface en Periskal Radar Overlay.

Varen met radar overlay en het gebruik van AIS in een gesloten omgeving zijn voor Marc Persoons de trends voor de (nabije) toekomst. Ze doen het nu al goed op nieuwbouwschepen. ‘We zijn redelijk ver, maar hebben nog ver te gaan.' Periskal is één van de deelnemers aan de Antwerpse Scheepvaartdagen.

Achttien jaar geleden brachten ze hun eerste digitale vectorkaarten uit, voor de Westerschelde en de Noordzee. De ideeën over nautische vaarkaarten ontwikkelden ze samen met de Belgische professor Van Biesen, van de Vrije Universiteit Brussel, die waarnemingen deed met de Belgica, vooral voor surveywerk. Marc Persoons was opgeleid als apotheker en Wim Kalfsvel werkte in de PR. Ze dachten aan kaarten voor allerlei toepassingen, in een tijd dat geen schip nog een computer aan boord had en demonstratie-pc's ook op beurzen nog een zeldzaamheid waren.

Digitale cartografie
Marc: ‘Het was 1990, de tijd van 486-computers met een vroege Windowsversie, internet en Google waren nog ver weg, GPS was nauwelijks bekend, onzuiver ook... Wij dachten dat digitale cartografie een rol zou kunnen spelen. De binnenvaart was onbekend terrein voor ons. Langzaam kwamen de werelden bij elkaar, maar het duurde wel een paar jaar voor er uit die hoek reacties kwamen. De Fixut Maris was één van de eerste schepen...'

Daarna kwamen er geleidelijk meer contacten. Met de Tripoli, de Henri Dunant, een paar mosselschepen en met Rijkswaterstaat Zeeland. ‘Vanuit de binnenvaart kregen we suggesties aangereikt: zou je niet dit, of dat... Het eerste kaartje zag er redelijk uit, maar er waren jaren nodig om te komen tot kritische massa en tien jaar om het tot een standaard uit te bouwen.'

Clinton zette knop om
GPS was in die beginjaren voor positiebepaling nog te onnauwkeurig. ‘Je wiebelde gauw zo'n honderd meter heen en weer', herinnert Persoons zich. Amerika's president Bill Clinton zette de knop om en daarna ging het alras beter. GPS was toen nog hoofdzakelijk een hulpmiddel voor de zeevaart. ‘Dat was een moeilijke markt waar al 1000 fabrikanten mee bezig waren, die lag ons niet zo. De binnenvaart is een andere wereld. Daar moet je jezelf waarmaken en als het dan eenmaal loopt dan loopt het', heeft Persoons door de jaren heen ervaren. ‘Service is belangrijker dan dat ding er maar neerzetten.'

Een paar jaartallen: opgericht als Tresco cvba in 1990, voor het eerst naar Europort en Hiswa in 1993. Zeilers pakken het idee niet op, binnenvaarders wel en dus kiest het bedrijf in 1994 definitief voor de binnenvaart. Dat jaar wordt het eerste schip voorzien van een Tresco Inland ECDIS Viewer. Als er meer digitale kaarten voor de binnenwateren beschikbaar komen verschijnen rond 1995 en 1996 de eerste systemen op de Rijn. In 1999 wordt het 500ste systeem aan boord geplaatst, twee jaar later het 1000ste.

Compris mijlpaal
In 2002/2003, met de opkomst van het onderzoeksprogramma Compris, werd volgens Persoons merkbaar dat overheden en vaarwegbeheerders volop begonnen na te denken. ‘Compris zette in heel Europa dingen in ontwikkeling voor het delen van informatie tussen wal en schip. Dat luidde een proces in van standaardisatie, heel belangrijk voor ons en voor de markt. Compris was een mijlpaal.'

Persoons en Kalfsvel stuurden hun producten mee richting Inland Ecdis en door overheden gepropageerde River Information Services (RIS). ‘Daarvóór was het nog een eigen ontwikkeling op basis van GIS- en CAD-technieken.'

In eigen bedrijf scheidden zich op dat punt de wegen. Periskal werd hun nieuwe bedrijfsnaam, een samentreksel van Persoons, RIS en Kalfsvel. ‘Google kende die naam nog niet', noemt Marc Persoons als voornaamste reden.

Voorspellingen
Met waterbeheerders zijn er goede contacten. Het grootste deel van de vloot van Rijkswaterstaat in Nederland is voorzien van Tresco Inland Ecdis Viewers, dat geldt ook voor dienstvaartuigen in Vlaanderen, Kroatië, Servië en Hongarije. Periskal maakt nu officieel de kaarten van de Vlaamse vaarwegen. ‘Een elektronisch navigatiesysteem begint met goed kaart- en geografische materiaal. Voor codes en communicatie heb je de overheid nodig', zegt Persoons. De rolverdeling tussen vaarwegbeheerders en bedrijfsleven is voor hem principieel. ‘De overheid moet diensten beschikbaar stellen, uitgaande daarvan kunnen wij en andere aanbieders producten verbeteren.'

Dat gaat de goede kant op: ‘Stilaan zijn predicties van een routeplan mogelijk. Een aankomsttijd moet anno 2009 redelijk bekend zijn in je applicatie. Systemen moeten onafhankelijk werken, 24 uur per dag, zonder dat ergens mensen allerlei dingen zitten in te tikken.'

Meer mogelijk
Verder perfectioneren blijft nodig. Met AIS is meer mogelijk, denkt Persoons, vooral in logistieke zin. Al raakt het automatisch volgen en identificeren van schepen wel aan gebruiken en gevoeligheden in de binnenvaart. ‘Het moet worden ingepast in de cultuur en de gebruiken van de binnenvaart, maar AIS is en blijft natuurlijk een radiosignaal dat door iedereen uit de lucht kan worden gehaald.'

Hij maakt duidelijk dat Periskal met AIS niets wenst te doen in de publieke sfeer. Met scheepseigenaren en hun partners in logistieke trajecten wordt gesproken over het delen van positie-informatie.'

Europees
‘Heel Europa is onze piste', zegt Persoons ter verklaring van de oprichting van bedrijven in Roemenië, Oekraïne en dit jaar ook in Servië. In West- en Oost-Europa is de service in elf talen leverbaar, ondersteund door de nodige certificaten. ‘Ons product is de laatste jaren volwassen geworden', zegt Persoons, die nu koerst op betrouwbaarheid van het elektronisch navigatiesysteem. ‘Het is al heel lang geen speeltje meer voor de klant, sommigen werken er al achttien jaar mee. Als het niet werkt, hoor je het snel.' (DvdM)